Çin’in doğusunda yer alan Fucien eyaletinin Şiamın kentinde, 28-29 Mayıs tarihlerinde düzenlenen 3. Çin-Pasifik Ada Ülkeleri Dışişleri Bakanları Toplantısı, bölgesel iş birliğini güçlendiren önemli kararlarla sona erdi.
Toplantıya Çin ile diplomatik ilişkileri bulunan 11 Pasifik ada ülkesinin dışişleri bakanları katıldı. Görüşmelerin ardından yayımlanan sonuç bildirgesi ve Çin Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamaları, Pekin’in bölgeye yönelik politikalarında iklim ve kalkınma başlıklarının öne çıktığını gösteriyor.
PEKİN’DEN ADA ÜLKELERİNE İKLİM DAYANIŞMASI
Çin, iklim değişikliğinin Pasifik üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla 100 projeye destek vereceğini duyurarak bu kapsamda 2 milyon dolarlık bir fon ayırdığını bildirdi. Ayrıca, afetlere karşı hazırlık ve müdahale kapasitesini artırmak için ada ülkelerine uydu verisi desteği sağlanacağı açıklandı.
GEÇİM KAYNAKLARI VE EĞİTİM DE GÜNDEMDE
İklim konusunun yanı sıra, Çin’in ada halklarının yaşam standartlarını iyileştirmeye yönelik 200 ayrı projeye imza atacağı belirtildi. Pekin yönetimi, öğrencilere burs ve mesleki eğitim olanakları sunacağını da duyurdu.
TİCARETTE YENİ ADIMLAR
Taraflar, serbest ticaret anlaşması müzakerelerini hızlandırma konusunda mutabakata varırken, Çin, ada ülkelerinden yapılan ihracatı kolaylaştırmak için gerekli adımları atma sözü verdi.
VANG Yİ’DEN DOLAYLI ABD ELEŞTİRİSİ
Toplantıya Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile Kiribati Cumhurbaşkanı ve Dışişleri Bakanı Taneti Maamau eş başkanlık yaptı. Vang, Paris İklim Anlaşması’ndan çekilen ABD’yi isim vermeden eleştirerek, Çin’in Pasifik bölgesinde “güvenilir, samimi ve istikrarlı bir ortak” olacağını vurguladı. Vang, Çin’in bölgeye sağladığı yardımların hiçbir siyasi ön koşula bağlı olmadığını ve egemenlik ile bağımsızlığa saygılı olduklarını belirtti.
GÜVENLİK VURGUSU YOK
Yayımlanan bildirgede çevre, ekonomi ve eğitim gibi konulara ağırlık verilirken, son dönemde tartışmalara neden olan güvenlik iş birliğine dair herhangi bir ifadenin yer almadığı gözlemlendi.
TARTIŞMALI GÜVENLİK ANLAŞMALARI GÜNDEMDE
Çin’in Pasifik’te artan etkisi, özellikle güvenlik alanındaki girişimleriyle dikkat çekiyor. 2022’de Solomon Adaları ile imzaladığı ve detayları kamuoyuyla paylaşılmayan güvenlik anlaşması, Pekin’in bölgedeki varlığını artırma çabası olarak yorumlanmıştı. İddialara göre bu anlaşma, Çin savaş gemilerinin adalarda konuşlanmasına ve Çinli güvenlik güçlerinin ülkeye davet üzerine girmesine olanak tanıyordu. Bu durum, muhalefet tarafından ülkenin iç işlerine müdahale olarak değerlendirildi.
Benzer şekilde Fiji hükümeti, 2023’te Çin ile yürütülen polis iş birliği programını “hukuk ve demokrasi anlayışındaki farklılıklar” nedeniyle iptal etmişti.
