RİZE – BHA
Dünya, iklim değişikliği, toprak kaybı, kuraklık, çölleşme ve atık yönetimi gibi kritik sorunlarla karşı karşıya olduğu bir dönemde Rize’den dikkat çekici bir çözüm önerisi ortaya çıktı.
Rize Belediyesi’nin çay üretiminden kalan liflerin değerlendirilmesi için hayata geçirdiği Çaydalı projesi, Moğolistan’ın başkenti Ulan Bator’da düzenlenen UNCCD COP17’de uluslararası katılımcılarla paylaşıldı.
17-28 Ağustos 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen konferans, “Toprağı İyileştir, Umudu Yeşert” temasıyla düzenleniyor ve Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’nin 197 tarafını bir araya getiriyor. Konferansa hükümet temsilcileri, bilim insanları, çiftçiler, sivil toplum kuruluşları, iş dünyası ve yerel yönetimler katılım gösteriyor.
Dünyadaki çölleşme ve arazi tahribatı sorunlarının giderek arttığı bu dönemde Rize’nin hikayesi önemli bir mesaj taşıyor. “Bir bölgenin atığı, başka bir bölgenin kaynağı olabilir” anlayışıyla hareket ediliyor.
Farklı ülkeler, COP17’de kendi arazilerinin restorasyonu, kuraklıkla mücadele ve atık yönetimi çözümlerini sunarken, Türkiye Pavilyonu’nda sergilenen Çaydalı projesi, yerel tarımsal atıkların ekonomik ve çevresel değerine dönüştürülmesinin örneğini oluşturdu.
Yaklaşık 190 ülkeden temsilcilerin ve binlerce katılımcının bir araya geldiği COP17’nin, en fazla çölleşme ve arazi tahribatı baskısı altında bulunan ülkelerden biri olan Moğolistan’da düzenlenmesi, Çaydalı’nın mesajını daha da anlamlı kılıyor.
Rize’den çıkan bir çay atığı, Ulan Bator’da toprak ve geleceğe dair konuşulan hikayenin bir parçası haline geldi.
Çayın “çöpü” değil, toprağın geleceği
COP17 kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı ile Türkiye Kömür İşletmeleri tarafından organize edilen “Toprak İyileştirici Uygulamalar” oturumunda, Rize Belediyesi’nin Çaydalı projesi da tanıtıldı.
Tarım yazarı Mine Ataman’ın moderatörlüğünde yapılan sunumda, Rize’nin çay atıklarını sıfır atık yaklaşımıyla değerlendiren model uluslararası katılımcılara aktarıldı.
Rize Belediyesi’nin Kalkandere Organize Sanayi Bölgesi’nde kurduğu tesiste, çay lifleri çeşitli işlemlerden geçirilerek katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülüyor. Belediye açıklamalarına göre, bu tesiste çay lifinden mangal kömürü, sıvı gübre, Çaydalı markalı çay sirkesi ve kedi kumu üretiliyor. Üretim sürecinde ortaya çıkan ısı ve metan gazı da enerjiye dönüştürülüyor; tesisin çatısındaki güneş panelleriyle elektrik üretiliyor.
