ANKARA-BHA
Bilim insanları, 3 milyar ışık yılı uzakta, 7 milyar yıl boyunca neredeyse hiç evrimsel değişim geçirmemiş bir galaksiyi gözlemledi. KiDS J0842+0059 adı verilen bu galaksi, “fosil galaksi” kategorisinde yer alıyor ve evrenin ilk yıldız oluşum dönemlerine dair eşsiz bilgiler sunuyor.
Araştırmayı yürüten İtalyan astronomlar, galaksinin yıldızlarının %99,5’inin evrenin çok genç olduğu bir dönemde oluştuğunu belirtti. KiDS J0842+0059’un bu nedenle birleşme yaşamamış, izole kalmış dev galaksilerden biri olduğu düşünülüyor.
İki aşamalı galaksi evrimi açısından bir istisna
Gökbilimsel modellere göre büyük galaksiler genellikle iki aşama ile şekilleniyor. İlk aşamada yoğun yıldızlar hızla oluşurken, ikinci aşamada galaksi çevresindeki diğer yapılarla birleşerek büyüyor. Ancak fosil galaksiler, bu ikinci aşamayı yaşamadan bugüne ulaşıyor.
Bu özelliğiyle KiDS J0842+0059, evrenin ilk birkaç milyar yılına dair donmuş bir anı koruyor.
Yıldızlarla dolu ama sessiz bir yapı
Galaksinin içinde milyarlarca Güneş benzeri yıldız bulunmasına rağmen, yeni yıldız oluşumu neredeyse tamamen durmuş durumda. Bu durum galaksiyi “sessiz” bir hale getiriyor. Bilim insanları, bu kadar yoğun ve izole yapılar içinde gezegen sistemlerinin bulunmasının oldukça zor olabileceğini ifade ediyor.
Keşfe 2018’de başlandı, doğrulama yeni geldi
Galaksinin ilk izlerine 2018 yılında Şili’deki VLT (Very Large Telescope) ile ulaşılmıştı. Ancak KiDS J0842+0059’un fosil galaksi olarak tanımlanması, Arizona’daki Büyük Binoküler Teleskop (LBT) ile yapılan yüksek çözünürlüklü gözlemler sayesinde mümkün oldu.
Araştırmanın baş yazarlarından Dr. Chiara Spiniello, bu tür galaksilerin evrende milyonda bir oranında bulunduğunu vurgulayarak, “Bunlar zamanın durduğu galaksiler” ifadelerini kullandı.
Yeni teleskoplar fosilleri gün yüzüne çıkaracak
Bilim insanları, 2023 yılında Avrupa Uzay Ajansı tarafından uzaya gönderilen Euclid teleskobunun bu tür fosil galaksilerin daha fazlasını keşfetmede önemli bir rol oynayacağını düşünüyor. Euclid aynı zamanda karanlık madde ve enerji üzerine de veri toplayacak.
Oxford Üniversitesi’nden Prof. Michele Cappellari ise “Fosil galaksiler, evrenin ilk zamanlarını anlamamız için paha biçilemez doğal arşivler” değerlendirmesinde bulundu.
