Hüseyin YILMAZ – BHA
Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti Ankara, 13 Ekim 1923’te alınan kararın 103’üncü yıl dönümünü kutlamaya hazırlanıyor. Millî Mücadele’nin yönetildiği, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açıldığı ve Cumhuriyet’e giden önemli adımların atıldığı şehir, bağımsızlık mücadelesinin ve modern Türkiye’nin kuruluşunun temel taşlarından birisi oldu.
Ankara’nın başkent ilan edilmesi, sadece yönetim merkezinin belirlenmesi ile sınırlı kalmadı. Kurtuluş Savaşı döneminde Anadolu’daki direnişin organize edildiği yer olan Ankara, savaşın ardından kurulacak yeni devletin siyasi ve idari merkezi olarak belirlendi.
13 Ekim 1923 tarihi, TBMM’de kabul edilen bir karar ile Ankara’nın Millî Mücadele boyunca üstlendiği yönetim merkezliği resmiyet kazanmış oldu. Bu karar, Cumhuriyet’in ilanına 16 gün kala alındı.
Ankara, Millî Mücadele’nin merkezi haline nasıl geldi?
Birinci Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti, 30 Ekim 1918’de Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzaladıktan sonra Anadolu’da işgaller başladı. İstanbul’un İtilaf Devletleri tarafından kontrol altına alınması, bağımsızlık mücadelesinin Anadolu merkezli yürütülmesine yol açtı.
Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak Havza ve Amasya üzerinden Millî Mücadele’nin örgütlenmesi için önemli adımlar attı. 22 Haziran 1919’da yayımlanan Amasya Genelgesi ise milletin bağımsızlığının yine milletin iradesiyle sağlanacağını vurguladı.
Ardından 23 Temmuz-7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum Kongresi ve 4-11 Eylül 1919 tarihlerinde Sivas Kongresi gerçekleştirildi. Bu kongrelerde millî irade temelinde bağımsızlık mücadelesinin esasları belirlendi.
Sivas Kongresi’nin ardından Heyet-i Temsiliye, yeni bir çalışma merkezi arayışına girdi. Ankara, coğrafi konumu, demir yolu bağlantıları ve Millî Mücadele’ye sağlanan yerel destek nedeniyle aday şehirler arasında öne çıktı.
27 Aralık 1919: Mustafa Kemal Paşa Ankara’da
Mustafa Kemal Paşa ve Heyet-i Temsiliye üyeleri, 27 Aralık 1919 tarihinde Ankara’ya ulaştı. Ankara’nın seymenleri ve halkı tarafından coşkuyla karşılanan heyetin gelişi, şehrin Millî Mücadele tarihindeki önemli bir dönüm noktası oldu.
Mustafa Kemal Paşa, Ankara’ya geldikten sonra çalışmalarına Ziraat Mektebi’nde başladı. Daha sonra Ankara Garı yakınındaki Direksiyon Binası, Millî Mücadele döneminin önemli merkezlerinden biri haline geldi.
Ankara’nın merkez olarak seçilmesi, cephelerle haberleşmeyi ve Anadolu’daki millî teşkilatlarla iletişimi kolaylaştırdı. Böylece şehir, resmi olarak başkent olmadan önce bağımsızlık mücadelesinin yürütüldüğü yer haline geldi.
23 Nisan 1920: Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı
16 Mart 1920’de İstanbul’un İtilaf Devletleri tarafından resmen işgal edilmesiyle birlikte, Ankara’da olağanüstü yetkilere sahip yeni bir meclis toplanmasına karar verildi.
23 Nisan 1920 Cuma günü Türkiye Büyük Millet Meclisi, Ankara’da açıldı. Bu gelişme, Millî Mücadele’nin siyasi yönetiminin milletin temsilcileri tarafından yürütülmeye başlanmasını sağladı.
TBMM’nin ilk binası şu anda Kurtuluş Savaşı Müzesi olarak ziyaret ediliyor. Meclisin açılmasıyla birlikte Ankara, yasama faaliyetlerinin ve Kurtuluş Savaşı’na yön veren karar alma mekanizmalarının merkezi oldu.
Sakarya Savaşı, Ankara’nın kaderini etkiledi
1921 yılında Yunan ordusunun Anadolu içlerine ilerlemesiyle Ankara, savaşın kritik bir dönemecini yaş
