ANKARA – BHA
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını yayımladı. Açıklanan verilere göre, 2024 yılında GSYH içinde Ar-Ge harcamalarının oranı yüzde 1,46 iken, 2025 yılında bu oran yüzde 1,55’e yükseldi.
Ar-Ge harcamalarının yüzde 65’i şirketlerden
Ar-Ge harcamalarının sektörel dağılımında mali ve mali olmayan şirketler, yüzde 65 ile en büyük paya sahip oldu. Yükseköğretim kurumlarının payı yüzde 30,3, genel devlet ve kâr amacı gütmeyen kuruluşların payı ise yüzde 4,7 olarak hesaplandı.
Harcamaların türlerine göre dağılımında, personel giderleri yüzde 58,8 ile en büyük kalem oldu. Ar-Ge faaliyetlerinin finansmanında şirketler ön plana çıktı; toplam harcamaların yüzde 52,5’i mali ve mali olmayan şirketler, yüzde 31,1’i genel devlet, yüzde 14,1’i yükseköğretim ve yüzde 2,3’ü ise yurt dışı kaynaklar tarafından karşılandı.
Ar-Ge personeli 317 bin 982 kişiye ulaştı
2025 yılında, tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden toplam 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak çalıştı. Bu personelin yüzde 67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde, yüzde 3’ü ise genel devlet ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda görev aldı.
Kadın Ar-Ge personelinin sayısı 108 bin 453’e yükselirken, toplam personel içindeki oranı yüzde 34,1 oldu. Kadın çalışanların sektörlere göre oranı, yükseköğretimde yüzde 48,1, genel devlet ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda yüzde 32,2, mali ve mali olmayan şirketlerde ise yüzde 28,2 olarak belirlendi.
Eğitim durumuna göre, Ar-Ge personelinin yüzde 40,6’sının lisans, yüzde 31’inin doktora veya eşdeğeri, yüzde 19,4’ünün yüksek lisans mezunu olduğu görüldü. Meslek yüksekokulu mezunlarının oranı yüzde 4,9, lise ve altı eğitim düzeyine sahip personelin oranı ise yüzde 4,1 olarak kaydedildi.
Ar-Ge harcamalarında İstanbul ve Ankara ilk sıralarda
Bölgesel dağılıma göre, 2025 yılında en fazla Ar-Ge harcaması gerçekleştiren şehir, toplam harcamaların yüzde 31,8’ini oluşturan İstanbul oldu. İstanbul’u yüzde 30 ile Ankara, yüzde 9,5 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’nın bulunduğu TR42 bölgesi takip etti.
Ar-Ge personelinin bölgelere göre dağılımında da İstanbul ilk sırada yer aldı. Toplam personelin yüzde 32,2’si İstanbul’da, yüzde 19,8’i Ankara’da, yüzde 8,4’ü ise TR42 bölgesinde istihdam edildi.
Yüksek teknoloji faaliyetleri Ar-Ge harcamalarında öne çıktı
Mali ve mali olmayan şirketlerin 2025 yılında gerçekleştirdiği 637 milyar 252 milyon liralık Ar-Ge harcamasasının yüzde 54,9’u Ar-Ge merkezlerinde yapıldı. Bu merkezlerdeki harcamaların yüzde 89,5’i, 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimler tarafından gerçekleştirildi.
İmalat sanayisinde yapılan 322 milyar 656 milyon liralık Ar-Ge harcamasının yüzde 47,7’si yüksek teknoloji faaliyetlerinde bulunan girişimlere ait oldu. Orta yüksek teknoloji faaliyetlerinin payı yüzde 40,7, orta düşük teknoloji faaliyetlerinin payı yüzde 7,2, düşük teknoloji faaliyetlerinin payı ise yüzde 4,4 olarak belirlendi.
İmalat sanayisinde Ar-Ge faaliyeti yürüten girişimlerde en fazla araştırmacı ise, 32 bin 399 kişiyle orta yüksek teknoloji faaliyetlerinde istihdam edildi.
