KAHRAMANMARAŞ-BHA
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan “Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu”, depremlerin ardından bölgede uygulanan istihdam desteklerini ortaya koydu. Raporda, afet sonrası iş gücü piyasasında yaşanan değişimler ve bu değişimlere yönelik alınan önlemler detaylı bir şekilde ele alındı.
Depremlerden etkilenen 10 ilde sanayi sektöründeki iş gücünün inşaat alanına kayması, iş yerleri ile makine ve ekipmanların zarar görmesi ve sipariş iptalleri nedeniyle özellikle imalat sektöründe daralma yaşandığı vurgulandı. Üretimdeki düşüş ve nitelikli iş gücünün başka illere gitmesi, bölgede istihdam açığını artırdı.
Eğitim programları ve istihdam destekleri
Deprem bölgesinde mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programlarına yönelik özel uygulamalar devreye alındı. Bu kapsamda, 6 Şubat 2023 tarihini içeren yasaklılık hükümleri 2024 ve 2025 yıllarında geçerli olmayacak.
Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ile Gaziantep’in bazı ilçelerinde 2025 sonuna kadar sürecek programlarda istihdam yükümlülük süresi ve taahhüt oranları azaltıldı. Diğer bazı illerde de benzer uygulamalara gidildi.
Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından 6 Şubat 2023-2025 sonu arasında düzenlenen mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programlarından 60 bin 582 kişi faydalandı. Bu programlar için toplam 2,9 milyar lira harcama yapıldı.
TYP, sosyal güvenlik ve çalışma kolaylıkları
Toplum Yararına Programlar (TYP) kapsamında deprem bölgesinde 92 bin 237 kişiye yaklaşık 18 milyar lira ödeme gerçekleştirildi. Programlara yönelik katılım süreleri ve hane başına kişi sınırlamaları uygulanmadı.
Kısa çalışma ödeneği kapsamında yaklaşık 111 bin kişiye, uzatma ödemeleri de dahil olmak üzere 1 milyar lira destek sağlandı. Nakdi ücret desteği ise yaklaşık 82 bin kişiye toplam 700 milyon lira olarak ulaştırıldı.
Raporda, ayrıca sosyal güvenlik prim borçları, sağlık hizmetlerinden yararlanma süreleri ve işverenlere yönelik mücbir sebep uygulamalarının uzatıldığı ifade edildi. Depremden etkilenen illerde prim borçları ve bildirim sürelerinin 2026 yılına kadar ertelendiği aktarıldı.
Son olarak, 6 Şubat 2023-31 Aralık 2025 tarihleri arasında deprem bölgesinde 88 bin 229 yabancıya çalışma izni verildi. İŞKUR ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği iş birliğiyle yürütülen Sosyal Dayanıklılık Programı kapsamında ise 767 kişiye uygulamalı eğitim imkanı sağlandı.
