ANKARA – BHA
İran’ın Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, İstanbul’daki temaslarına dair sosyal medya platformu X üzerinden bilgilendirmelerde bulundu. Garibabadi, Avrupalı temsilcilerle gerçekleşen görüşmelerin “ciddi, açık ve kapsamlı” bir diyalog niteliğinde olduğunu vurguladı.
Son gelişmelerin, yaptırımların kaldırılması ve İran’ın nükleer programı üzerine yoğunlaştığını dile getiren Garibabadi, bazı Avrupa ülkelerinin İsrail’in İran’a yönelik saldırılarına destek verme tutumlarını da toplantıda gündeme getirdiklerini ve bu tavrı eleştirdiklerini belirtti.
Garibabadi, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Sözde ‘snapback’ mekanizması da dahil olmak üzere ilkesel duruşumuzu net bir şekilde ortaya koyduk. Taraflar toplantıya çeşitli önerilerle geldi ve bu önerilerin farklı yönleri detaylı biçimde değerlendirildi. Görüşmelerin devamı konusunda uzlaşmaya varıldı.”
İsrail’in Gazze’deki okul saldırısında biri çocuk 5 Filistinli hayatını kaybetti.
İçeriği Görüntüle
Müzakerelere geri dönüş
İran ile ABD arasındaki doğrudan müzakerelerin sona ermesinin ardından, Avrupa ülkeleriyle sürdürülen bu diyalog, nükleer dosyada diplomatik çözüm arayışlarının yeniden canlandığını gösteriyor. Bilindiği gibi, İsrail’in İran’a yönelik 13 Haziran tarihinde gerçekleştirdiği saldırılardan sonra Tahran ile Batı arasında müzakereler duraklama dönemine girmişti.
Snapback mekanizması endişesi sürüyor
İran’ın, anlaşmanın ihlal edilmesi durumunda Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının otomatik olarak yeniden devreye girmesini öngören “tetik mekanizması” hakkında kaygıları devam ediyor. Bu mekanizmanın süresi 18 Ekim 2025’te sona erecek. Avrupa ülkelerinin bu tarihten önce snapback maddesini devreye alma olasılığı, Tahran’da ciddi bir endişe kaynağı.
2015 anlaşmasının arka planı
İran ile BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi ve Almanya arasında 14 Temmuz 2015 tarihinde imzalanan nükleer anlaşma ile İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer faaliyetlerin sınırlandırılması sağlanmıştı. Ancak ABD, 2018 yılında bu anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmiş ve yaptırımları yeniden uygulamaya koymuştu. Bu gelişmelerin ardından İran, taahhütlerini kademeli olarak durdurmuş ve yüksek düzeyde uranyum zenginleştirmeye yönelmişti.
Avrupa ülkeleri, ABD’nin bu kararına itiraz etmiş olsalar da somut adım atmamışlardır. Son günlerde ise anlaşmanın 36. maddesi olarak bilinen snapback mekanizmasını devreye sokma tehdidinde bulunmuşlardır.
İran Dışişleri Bakanlığı, Avrupalı tarafların bu konuda yasal yetkilerinin bulunmadığını ileri sürerek, girişimin hukuki temeli olmadığına dikkat çekmişti.
Tarafların İstanbul’daki son toplantısında bir araya gelerek 25 Temmuz’da yeniden bir araya gelme kararı aldığı ifade edildi.
