MEHMET BÜLENT ALP / TRABZON – BHA
Karadeniz kadınları, bahçelerde, ahırlarda ve günlük yaşamda ürettikleriyle ev ekonomisine önemli katkılarda bulunuyor.
“Kadınlar, hem üretimin hem de evin temel direği”
Günün ilk ışıklarıyla birlikte tarlada, bahçede, ormanda, evde, köyde, mezerede ve yaylada çalışan kadınlar, ailelerinin geçim yükünü çoğu zaman omuzlarında taşıyor. Çay ve fındık hasadı dönemlerinde ağır yükleri taşıyan, yokuş yukarı kilometrelerce yürüyerek çalışan kadınlar, hem üretimin hem de aile hayatının temel taşı hâline geliyor.
Ancak bu yoğun emek, genellikle görünmez kalıyor. Toplumsal hayatta hak ettiği değeri göremeyen Karadeniz kadınları, yorgun bedenlerine rağmen dimdik durmaya devam ediyor. Karşılaştıkları zorluklara rağmen güler yüzlerini kaybetmeyen ve azmiyle dikkat çeken bu kadınlar, bölgenin simgesi hâline gelmiş durumda.
Çay ve fındık hasadı dönemlerinde üzerlerine binen yük daha da artıyor. Sırtlarında sepetlerle dik yamaçlarda yürüyen kadınlar, evlerinin geçimini sağlarken, aynı zamanda ailelerinin yüklerini de taşıyorlar.
Çay sezonunun yoğunluğunu yaşayan A. Yılmaz, yaşadığı zorluğu şu sözlerle dile getirdi: “Sabah ilk ışıklarla bahçelerdayız. Çay topluyoruz, eve gelince yemek yapıyoruz. Gün boyu dinlenmeden çalışıyoruz. Ama emeğimizin karşılığını tam olarak alamıyoruz. Yine de mecburuz, evimizi ayakta tutmak için mücadele ediyoruz.”
Fındık bahçesinde çalışan H. Demir ise yıllardır aynı zorluklarla mücadele ettiğini belirterek şunları söyledi: “Biz kadınlar hem tarlada, hem evde, hem de hayatta her yerde çalışıyoruz. Yorgunuz ama pes etmiyoruz. Karadeniz kadını güçlüdür ama yüklerimiz de oldukça ağır.”
Vakfıkebir Kadın Dayanışma Derneği yönetimi, kadın emeğinin görünmezliğine dikkat çekerek, “Karadeniz’de kadınlar, üretimin her alanında var. Çayda, fındıkta, hayvancılıkta, ev işlerinde, ancak ekonomik gelirde söz hakkı çoğu zaman erkeklerde. Kadının emeği görünür olmalı, sosyal güvence altına alınmalı,” ifadelerini kullandılar.
“Çayda çalışanların yüzde 65’i, fındıkta çalışanların yüzde 55’i kadınlar”
Tarım Bakanlığı verilerine göre, Doğu Karadeniz’de çay tarımında çalışan iş gücünün yaklaşık %65’ini kadınlar oluşturuyor. Fındık üretiminde ise bu oran %55 seviyelerinde. Ancak bölgedeki kadınların yalnızca küçük bir kısmı sosyal güvenceye sahip.
Uzmanlar, bu ağır yükün hafifletilmesi için tarımda makineleşmenin artırılması, kadınların yaşamını kolaylaştıracak sosyal projeler geliştirilmesi ve sosyal hakların genişletilmesi gerektiğini vurguluyorlar.
Karadeniz’in dik yamaçlarında, sisli dağlarında ve derin vadilerinde süregelen bu mücadele, yalnızca bir bölgenin değil; kadın emeğinin, sabrının ve direncinin hikâyesi olarak ön plana çıkıyor.
