Isparta’nın Yalvaç ilçesinde bulunan Pisidia Antiokheia Antik Kenti, Hristiyan dünyası için önemli bir hac merkezi olmayı sürdürüyor. Bu yıl, antik kent 40 bin Hristiyan hacıyı misafir etti. Özellikle antik kentte mevcut olan St. Paul Kilisesi, Hristiyanlık tarihindeki belirleyici rolü ile dikkatleri üzerine çekiyor.
Tarihi ve Stratejik Önemi
Pisidia Antiokheia, Yalvaç’ın yaklaşık 1 kilometre kuzeydoğusunda, Göller Yöresi’nde konumlanıyor. Antik kent, M.Ö. 285 yılında Seleukos Krallığı tarafından inşa edildi ve adını Kral Antiokhos’tan alıyor. Roma İmparatorluk Dönemi’nde koloni başkenti olarak önemli stratejik bir konumda bulunuyordu.
M.S. 46 yılında Hristiyanlığın önde gelen isimlerinden Havari Barnabas ve Aziz Pavlus’un burada gerçekleştirdiği ziyaret, Hristiyanlığın ilk vaazlarından birinin verilmesine sahne oldu. Bu gelişme, Pisidia Antiokheia’yı Hristiyan dünyasında kutsal bir alan haline getirdi ve kent, ‘Havarilerin Mektupları’ kısmında da yer buldu.
Kazı Çalışmalarının Tarihçesi
Pisidia Antiokheia, ilk kez 1826’da Papaz Arundel tarafından ziyaret edilmiştir. 1908 yılında ise Ramsay’ın Osmanlı İmparatorluğu’ndan aldığı izinle kazı çalışmalarına başlanmıştır. 1924-1927 yılları arasında Amerikalı araştırmacılar Michigan Üniversitesi adına burada kazılar gerçekleştirmiştir. 1980’li yıllarda Yalvaç Müze Müdürlüğü tarafından kurtarma kazıları yapılmıştır.
2008 yılında Süleyman Demirel Üniversitesi liderliğinde Prof. Dr. Mehmet Özhanlı yönetimindeki kazılar, 12 ay boyunca kesintisiz olarak sürdürülmektedir. Şu ana kadar yapılan çalışmalarda, ana giriş kapısı, Decumanus Maximus, Cardo Maximus, tiyatro, Augustus Tapınağı, hamam ve St. Paul Kilisesi gibi birçok yapının kalıntıları gün yüzüne çıkarılmıştır.
Men Tapınağı ve Kutsal Alan
Antik kentte yer alan Men Tapınağı, kendine özgü özellikleri ile dikkat çekmektedir. 70 metre uzunluğunda ve 6 metre yüksekliğinde bir temenos duvarı ile çevrili olan tapınak, hilal betimlemeli adak stelleriyle süslenmiştir. Bu yapının benzeri başka bir örnek bulunmamaktadır. 1600 metre yüksekliğindeki dağın zirvesi ise kutsal alan olarak kabul edilmektedir.
Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, tapınağın etrafında 750’ye yakın yapının tespit edildiğini ve bu alanın Pagan hacıları için büyük bir önem taşıdığını aktardı. Ayrıca, Hekate’ye adanmış bir tapınağın da kazılar sonucunda ortaya çıkarıldığı bildirilmektedir.
Turizm Potansiyeli
Kazı çalışmaları aracılığıyla, daha önce oldukça az ziyaretçi çeken antik kente olan ilgi günden güne artış göstermektedir. 2008 öncesinde birkaç yüz turisti ağırlayan Pisidia Antiokheia, günümüzde yılda 30-40 bin ziyaretçiyi kabul etmektedir. Geleceğe Miras Projesi kapsamında Men Tapınağı ve çevresindeki yapılar restore edilerek ziyarete açılacak. Bu gelişme ile birlikte bölgenin hem kültürel hem de ekonomik açıdan önemli bir kazanç sağlaması beklenmektedir.
Kaynak: ISPARTA-Sivas SRT
