Son günlerde sosyal medyada sıkça bahsedilen bir madde, kaynaktı, birçok kişinin mutfaklarında bulunan acı biberler. Özellikle “kayen biberi” olarak bilinen cayenne biberi, içeriğindeki kapsaisin adlı bileşenin nöropatik ağrılar üzerinde etkili olabileceği iddialarına zemin hazırlıyor.
Bu iddiaların temelsiz olmadığı söylenebilir. Kapsaisin, yıllardır bilim insanlarının araştırdığı ve bazı ağrı tedavilerinde kullanılan bir madde olarak öne çıkıyor. Ancak bilimsel bulgularla sosyal medyada dolaşan bilgiler arasında önemli farklılıklar mevcut.
KAPSAİSİN NEDEN DİKKAT ÇEKİYOR?
Kapsaisin, acı biberlere yanıcı özelliğini veren doğal bir bileşen olarak biliniyor. Ağızda hissedilen yanma hissinin kaynağı olan bu madde, aynı zamanda ağrı ve sıcaklık algısını etkileyebilen sinir uçlarını da etkileyebiliyor.
Bunun sonucu olarak, kapsaisin uzun yıllardır farklı sağlık alanlarında inceleniyor. Özellikle diyabete bağlı sinir hasarları, zona sonrası gelişen ağrılar ve bazı kronik nöropatik ağrı türleri üzerine yapılan araştırmalar, kapsaisinin ağrı mekanizmalarıyla bağlantısını araştırıyor.
Kapsaisin ile ilgili paylaşımların kaynağı da buradan geliyor. Kapsaisin, bazı ülkelerde belirli nöropatik ağrı türlerine yönelik tıbbi ürünler içinde yer alıyor.
BİLİMSEL ÇALIŞMALARIN İNCELEDİĞİ ŞEY BAHARAT DEĞİL
Sosyal medya paylaşımlarında genellikle mutfakta kullanılan acı biberlerin sağladığı etkilerden bahsediliyor. Fakat bilimsel literatürde yer alan çalışmaların çoğu, standart dozlarda formüle edilmiş kapsaisin içeren tıbbi ürünler üzerine yapılıyor.
Yüksek konsantrasyonlu kapsaisin yamaları, belirli nöropatik ağrı türleri için yıllardır araştırılmakta ve kullanılmakta. Bu çalışmalar, bazı hasta gruplarında ağrı sinyallerinin iletiminde rol oynayan sinir uçlarının duyarlılığının azalabildiğini gösteriyor. Kapsaisinin ağrı tedavilerinde sıkça anılmasının temel sebebi de bu araştırmalar.
Uzmanlar, klinik çalışmalarda elde edilen sonuçları doğrudan acı biber tüketimiyle ilişkilendirmenin güç olduğunu vurguluyor. Zira araştırmalarda incelenen ürünlerin içerikleri ve kullanım şekilleri, mutfaktaki baharatlarla kıyaslandığında oldukça farklı.
AĞRIYI AZALTMADAN ÖNCE YANMA HİSSİ OLUŞTURABİLİYOR
Kapsaisini ilginç kılan bir diğer unsur ise etki mekanizması. Bu madde ağrı ile ilişkili olsa da ilk temas anında rahatlatıcı bir etki yaratmıyor. Aksine, birçok bireyde yanma ve sıcaklık hissinin artmasına neden olabiliyor.
Araştırmacılar, kapsaisinin ağrı çalışmalarındaki öneminin burada yattığını düşünüyor. Kapsaisin, ağrı ve sıcaklık algısında rol oynayan bazı sinir uçlarını uyarabiliyor. Tekrarlayan ya da yüksek konsantrasyonlu uygulamalar sonucunda bu sinir uçlarının zamanla duyarlılığının azalabileceği öne sürülüyor.
Bu duruma bağlı olarak, kapsaisinin ağrılarla ilişkilendirilmesinin temel nedeni doğrudan ağrı kesici bir etki değil, bazı sinir uçlarının ağrı sinyallerine verdiği yanıtı zamanla değiştirebilme yeteneğidir.
