Gazze’deki Vakıflar Bakanlığı’nın 18 Şubat tarihli verilerine göre, İsrail’in saldırıları sonucunda Gazze’de bulunan 1244 camiden 834’ü tamamen yıkılmış, 275’i ise kısmen tahrip edilmiştir.
Bu yıkımdan en fazla etkilenen yapılardan biri, Gazze Şeridi’nin en büyük ve en eski camisi olan Büyük Ömeri Camii ve ona ait kütüphane olmuştur. Ekim 2023’te başlayan saldırılar nedeniyle ziyaretçilere kapatılan kütüphane, 8 Aralık 2023 tarihinde Gazze’nin kuzeyinde bulunan ve yaklaşık 1400 yıllık geçmişe sahip olduğu bilinen Büyük Ömeri Camii’ne düzenlenen saldırıyla tamamen yıkılmıştır.
Şu anda Vakıflar Bakanlığı’na bağlı bir teknik ekip, Filistin’in en büyük üçüncü kütüphanesi olarak kabul edilen Büyük Ömeri Camii Kütüphanesi’nden beş ila yedi asır öncesine ait el yazmaları, tarihi belgeler ve binlerce nadir kitabı kurtarmak için büyük bir çaba göstermektedir.
TARİH İÇİN ELLERLE YÜRÜTÜLEN ZORLU ÇALIŞMA
Büyük Ömeri Camii El Yazmaları Koleksiyonu Restorasyon Ekibi Direktörü Hanin el-Amassi, enkaz altından kültürel mirası kurtarma mücadelesinin önemine vurgu yapmıştır.
Bu zamana kadar yıkıntıların arasından 228 el yazmasından 123’ünü ve 78 tarihi belgeden 36’sını çıkardıklarını belirten Amassi, bulunan eserlerin çoğunun rutubet nedeniyle ciddi oranda hasar gördüğünü ifade etmiştir. Yaklaşık 500 gün boyunca enkaz altında kalan bu değerli yazmaların çürümeye başladığına dikkat çekmiştir.
SOYKIRIMIN GÖLGESİNDE YOK EDİLEN KÜLTÜREL MİRAS
Kütüphanede Memlükler döneminden Osmanlı’nın son yıllarına kadar uzanan 500 ila 700 yıllık el yazmaları bulunduğunu belirten Amassi, bu eserlerin gördüğü zararı şu sözlerle dile getirmiştir:
“Sadece insanlar değil, şehirler, yapılar ve hatta el yazmaları bile soykırıma maruz bırakıldı.”
Vakıflar Bakanlığı bünyesindeki Yazma Eserler Dairesi, enkaz altından çıkarılan eserleri restore ederek savaş öncesindeki haline döndürmek için titiz bir çalışma yürütmektedir. Amassi, bu çabanın sadece Gazze’nin değil, tüm insanlığın ortak tarihini korumak adına kritik bir öneme sahip olduğunu belirtmiştir.
