Savaş dokunduğu yerde tahribat yapıyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan Orta Doğu’daki askeri gerilim, tarımsal girdi maliyetlerinde “zincirleme” bir artışı tetikledi.
Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması ise küresel enerji ve gübre piyasalarında şok dalgaları yarattı.
Hürmüz Boğazı rotası, sadece enerji sevkiyatı değil, üre ve amonyak gibi stratejik ham maddelerin dünya pazarlarına ulaştırılmasında da kritik bir öneme sahip.
Tırmanan maliyetler, çiftçilerin üretim takvimini ve küresel gıda arz güvenliğini doğrudan tehdit eder hale geldi.
GIDA ŞOKU RİSKİ
Orta Doğu’daki gübre ve enerji hatlarındaki kesintiler, dünya tarımının “şah damarı” olarak nitelendirilen ticaret rotalarını felç ederek, 2022’de yaşanan Ukrayna krizinden daha derin bir gıda şoku riski yarattı.
Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin duraksaması, küresel nitratlı gübre arzının yüzde 38’ini, fosfatlı gübre arzının ise yüzde 20’sini kesintiye uğrattı.
Basra Körfezi’nden sevkiyatların durması, dünya genelindeki çiftlikler için doğrudan gıda güvenliği riski oluştururken, küresel tarım tedarik zincirini de sarsıyor.
ORTA DOĞU, KÜRESEL GÜBRE VE ENERJİ TEDARİK ZİNCİRİNİN MERKEZ ÜSSÜ KONUMUNDA
Gerçek zamanlı veri analitik şirketi Kpler ile küresel emtia analiz kuruluşu CRU verilerine göre, küresel gübre ve enerji tedarik zincirinin merkez üssü Orta Doğu, her geçen gün daha da derinleşen bir krizle karşı karşıya.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel gübre tedarik zincirinde toplamda yüzde 33’lük bir daralmaya yol açması bekleniyor.
Bölgeden yapılan yıllık 22 milyon tonluk üre ihracatı neredeyse durma noktasına gelirken, küresel üre arzının yaklaşık yüzde 46’sı Körfez bölgesinden sağlanmaktadır.
Dünyadaki üre ihracatının yaklaşık üçte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilirken, fosfatlı gübre üretiminde kritik ham madde olan küresel kükürt ihracatının yüzde 45’i de bu su yolu ile taşınıyor.
Son iki haftada lojistik aksamalar nedeniyle ihraç edilmesi planlanan 2,1 milyon tondan fazla üre stokunun yaklaşık yarısı gemilere yüklenemedi. Uzmanlar, sevkiyatlardaki bu blokajın, küresel hasat döneminde rekolte kayıplarına yol açabileceği konusunda uyarıyor.
AKSAMALAR REKOLTELERDE GERİ DÖNÜLEMEZ DÜŞÜŞLERE YOL AÇABİLİR
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, modern tarımsal üretimin sürdürülebilirliği, dünya genelinde kullanılan 190 milyon tonu aşkın bitki besleme ürününün kesintisiz tedarik edilmesine bağlı. Bu arzın merkezinde yer alan 110 milyon tonluk azotlu gübre grubu, üretim sürecinin doğal gaza olan aşırı bağımlılığı nedeniyle jeopolitik krizlere karşı en hassas halkayı oluşturuyor. Enerji fiyat
