Orta Doğu’da artan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat kısıtlamaları, küresel gübre arzında ciddi bir daralma riski ortaya çıkardı.
Dünyanın en önemli enerji ve ticaret geçiş noktalarından biri olan boğazdaki tanker trafiğinin önemli ölçüde azalması, gübre üretimi ve dağıtımını doğrudan etkiledi.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), tanker trafiğindeki düşüşün küresel gıda sistemi için önemli bir risk oluşturduğunu duyurdu.
Uzmanlar, bu durumun tarımsal üretimde maliyetleri artırarak gıda fiyatlarını küresel ölçekte yükseltebileceğini belirtiyor.
ENERJİ MALİYETLERİ, ÜRETİMİ ZORLAŞTIRIYOR
Gübre üretiminde en önemli girdilerden biri olan doğal gaz fiyatlarındaki artış, sektördeki maliyet baskısını artırdı. Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik aksaklıklar ve enerji altyapısına yönelik saldırılar, özellikle Körfez bölgesindeki üretim tesislerini olumsuz etkiliyor.
Katar merkezli enerji şirketi QatarEnergy’nin bazı LNG tesislerindeki üretimi durdurması, küresel gübre üretiminde zincirleme etki yarattı. Bu gelişmenin ardından Hindistan ve Bangladeş’te bazı stratejik gübre fabrikalarının faaliyetlerini geçici olarak durdurduğu bildirildi.
GÜBRE FİYATLARINDA SERT YÜKSELİŞ
Piyasalar arz sıkıntısına hızlı tepki verdi. Şubat sonunda ton başına 482 dolar seviyesinde olan Orta Doğu çıkışlı üre fiyatları, mart ayı sonuna gelindiğinde yaklaşık yüzde 56 artarak 750 dolara ulaştı.
Analistler, krizin uzaması halinde azot bazlı gübre fiyatlarının iki katına çıkabileceği, fosfat fiyatlarında ise yüzde 50’nin üzerinde bir artış yaşanabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Bu durumun, yüksek maliyetlerle mücadele eden tarım sektörünü daha da zorlayabileceği değerlendiriliyor.
KÜRESEL TARIM RİSK ALTINDA
Uzmanlara göre üreticiler, ya yüksek maliyetli gübre kullanmayı göze alacak ya da daha az gübre kullanarak rekolte düşüşü riskini üstlenecek. Her iki senaryonun da küresel gıda fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturması bekleniyor.
BÜYÜK ÜRETİCİLER KRİZİN MERKEZİNDE
Dünya tarımının önemli aktörleri de gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Hindistan, gübre ihtiyacının önemli bölümünü Körfez bölgesinden sağlarken, Brezilya soya üretiminde kullandığı gübrenin büyük kısmını Hürmüz rotası üzerinden temin ediyor.
Enerji ve üretim kısıtlamaları nedeniyle Bangladeş’te bazı kamu gübre fabrikalarının faaliyetleri askıya alınırken, Afrika’daki birçok ülkenin gıda güvenliğinin bu gelişmelerden olumsuz etkilenebileceği vurgulanıyor.
FAO’DAN KÜRESEL UYARI
FAO Başekonomisti, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat sorunlarının enerji alanının yanı sıra küresel tarım üretim zincirini de tehdit ettiğini belirterek, durumun “sistematik bir şok” niteliği taşıyabileceğini ifade etti.
Torero, çatışmaların kısa sürede sona ermesi halinde dahi piyasalardaki maliyetlerin normale dönmesinin birkaç ay alabileceğini,
